Programme of Armenian Studies

Home » The results

The results

Here you will find the short stories translated into Western Armenian by Adham Smart in the months following his return from Beirut. We begin with Dorothy Parker’s A Phone Call.

___________________________________________

Հեռաձայնի զանգ մը
Տորոթի Փարքըր

Հաճիս, Աստոաւծ, հիմա թող հեռաձայնէ: Աստուած իմ, հիմա թող հեռաձայնէ: Ուրիշ բան մը պիտի չուզեմ Քեզմէ, իրաւ, ոչ բան մը: Շատ մեծ խնդրանք չէ: Քեզի համար ոչինչ է, Աստուած, շատ, շատ պզտիկ բան մըն է: Միայն հիմա թող հեռաձայնէ: Հաճիս, Աստուած: Հաճիս, հաճիս, հաճիս:

Եթէ չմտածէի անոր մասին, թերեւս հեռաձայնը պիտի հնչէր: Ատեններ այդպէս կ’ըլլայ: Եթէ կրնայի ուրիշ բանի մը մասին մտածել: Եթէ կրնայի ուրիշ բանի մը մասին մտածել: Եթէ մինչեւ հինգ հարիւր հաշուեմ հինգերով, թերեւս այն ատեն կը հնչէ: Կամաց պիտի հաշուեմ: Պիտի չխաբեմ: Ու եթէ երեք հարիւր հասած ատենս հնչէ, պիտի չկենամ. պիտի չպատասխանեմ մինչեւ հինգ հարիւր հասնիմ: Հինգ, տաս, տասնըհինգ, քսան, քսանհինգ, երեսուն, երեսունհինգ, քառասուն, քառասունհինգ, յիսուն… Ա՜խ, հաճիս հնչէ՛: Հաճիս:

Ասիկա ժամացոյցին նայելուս վերջին անգամն է: Նորէն պիտի չնայիմ: Եօթը տասը կ’անցնի: Ըսաւ, թէ ժամը հինգին պիտի հեռաձայնէր: «Ժամը հինգին կը հեռաձայնեմ, սիրելիս:» Կը կարծեմ, որ այն ատենն էր, որ ըսաւ «սիրելիս»: Գրեթէ վստահ եմ, որ այն ատեն ըսաւ: Գիտեմ, որ երկու անգամ ինծի «սիրելիս» կոչեց, եւ միւսը ցտեսութիւն ըսած ատենն էր: «Ցտեսութիւն, սիրելիս»: Զբաղած էր, եւ գրասենեակը շատ բան չի կրնար ըսել, բայց երկու անգամ ինծի «սիրելիս» կոչեց: Պիտի չնեղուէր իմ հեռաձայնելէս: Գիտեմ, պէտք չէ հեռաձայնել իրենց անդադար – գիտեմ, որ չեն սիրեր: Երբ որ ընես, գիտեն որ կը մտածես անոնց մասին եւ կ’ուզես զանոնք, եւ ատիկա քեզ ատել կու տայ իրենց: Բայց երեք օրուընէ ի վեր չէի խօսած հետը – երեք օր: Եւ ըրածս պարզապէս այն էր, որ հարցուցի իրեն թէ ինչպէս էր. ինչպէս ոեւէ մէկը կրնար հեռաձայնել իրեն: Պիտի չնեղուէր ատորմէ: Պիտի չկարծեր, որ կը խանգարէի իրեն: «Ո՛չ, անշուշտ չես խանգարեր», ըսաւ: Եւ ըսաւ, որ ինծի պիտի հեռաձայնէր: Պայման չէր, որ ատիկա ըսեր: Չխնդրեցի իրմէ, կ’երդնում, որ չխնդրեցի: Վստահ եմ չխնդրեցի: Չեմ կարծեր, որ պիտի ըսէր ինծի, թէ պիտի հեռաձայնեմ – եւ վերջը չ’ըներ: Հաճիս այսպէս թող չընէ, Աստուա՛ծ: Հաճիս թող չընէ:

«Ժամը հինգին կը հեռաձայնեմ, սիրելիս»: «Ցտեսութիւն, սիրելիս»: Զբաղած էր, եւ կ’աճապարէր, եւ իր շուրջը մարդիկ կային, բայց երկու անգամ ինծի «սիրելիս» կոչեց: Ատիկա իմս է, իմս է: Ատիկա ունիմ, նոյնիսկ եթէ զինք երբէք չտեսնեմ: Հաճիս նորէն տեսնեմ զինք, Աստուա՛ծ: Հաճիս, շատ կ’ուզեմ զինք: Շատ կ’ուզեմ զինք: Բարի պիտի կենամ, Աստուած: Պիտի փորձեմ աւելի բարի ըլլալ, պիտի փորձեմ, եթէ թողուս, որ նորէն տեսնեմ զինք: Եթէ թողուս, որ իրծի հեռաձայնէ: Օ՛հ, հիմա թող հեռաձայնէ ինծի:

Ա՛խ, Քեզի շատ պզտիկ թող չերեւի, Աստուա՛ծ: Դուն հոն կը նստիս, այնքան ճերմակ ու ծեր, բոլոր հրեշտակները Քու շուրջդ եւ աստղերը սահելով: Ու ես քովդ կու գամ, հեռաձայնի զանգի մը մասին աղօթք մը ձեռքիս մէջ: Ա՛խ, մի՛ խնդար, Աստուա՛ծ: Չե՞ս տեսներ, չես գիտեր Դուն ինչպէս կը զգածուի: Շատ ապահով ես, հոն Քու գահիդ վրայ, տակդ կապոյտը պտուտքելով: Քեզի ոչ բան մը կրնայ դպնալ. սիրտդ ձեռքին մէջ ոչ ոք կրնայ ոլորել: Տառապանք է ասիկա, Աստուա՛ծ, ասիկա վատ, վատ տառապանք է: Ինծի պիտի չօգնե՞ս: Որդիիդ սիրոյն, օգնէ՛ ինծի: Ըսիր թէ իր անունով ինչ որ խնդրուի Ինձմէ, կ’ընեմ: Օ՛հ, Աստուա՛ծ, յանուն միակ սիրելի Որդիիդ, Յիսուս Քրիստոս, Տէր մեր, հիմա թող հեռաձայնէ ինծի:

Պէտք է կեցնեմ ասիկա: Պէտք չէ այսպէս ըլլամ: Նայէ՛: Սեպենք թէ երիտասարդ մը ըսէ, որ աղջկան մը պիտի հեռաձայնէ, եւ բան մը պատահի եւ չընէ: Շատ ահռելի չէ, չէ՞: Ամբողջ աշխհարհին վրայ չ’ըլլա՞ր կոր, ճիշդ այս վայրկեանիս: Է՜հ, ինծի ի՞նչ թէ ինչ կ’ըլլայ կոր ամբողջ աշխարհին մէջ: Ինչու՞ չի հնչեր այդ հեռաձայնը: Ինչու՞, ինչու՞: Չե՞ս կրնար հնչել: Ա՜խ, հաճիս, չե՞ս կրնար: Դուն անիծեալ, տգեղ, փայլուն իր: Պիտի ցաւցնէր զարնելդ, չէ՞: Օ՜հ, պիտի ցաւցնէր: Անիծուի՜, գարշելի քու արմատներդ պատէն խլել կը հանեմ, պճնոտ սեւ երեսդ կտոր կտոր կը ջախջախեմ: Աչքդ կուրնայ:

Ո՛չ, ո՛չ, ո՛չ: Պէտք է կենամ: Ուրիշ բանի մը մասին պէտք է մտածեմ: Նայէ՛ ինչ պիտի ընեմ: Ժամացոյցը միւս սենեակը կը դնեմ: Այդպէս չեմ կրնար նայիլ: Եթէ պէտք ըլլայ նայիլ, պէտք է երթամ ննջասենեակ, եւ ատիկա ընելիք մը պիտի ըլլայ: Թերեւս, նորէն նայելէս առաջ, պիտի հեռաձայնէ ինծի: Շատ անուշ պիտի ըլլամ իրեն առջեւ, եթէ հեռաձայնէ: Եթէ ըսէ, որ այս գիշեր չի կրնար տեսնել զիս, պիտի ըսեմ «Վնաս չունի, ճանիկս: Անշուշտ վնաս չունի»: Իրեն առաջին անգամ հանդիպածիս պէս պիտի ըլլամ: Թերեւս այն ատեն պիտի սիրէ զիս նորէն: Ես միշտ անուշ էի, սկիզբը: Ա՜խ, ինչ դիւրին է անուշ ըլլալ մարդոց սիրելէդ առաջ:

Կը կարծեմ, որ զիս տակաւին կը սիրէ քիչ մը: Այսօր չէր կրնար երկու անգամ զիս «սիրելի» կոչել եթէ զիս տակաւին քիչ մը չի սիրեր: Ամէն ինչ չէ կորսուած եթէ զիս տակաւին կը սիրէ քիչ մը. նոյնիսկ եթէ միայն քիչիկ, քիչիկ է: Հասկցա՞ր, Աստոա՛ծ, եթէ թողէիր, որ հեռաձայնէ, Քեզմէ այլեւս բան մը պէտք չէ խնդրէի: Անուշ կ’ըլլայի իրեն, երջանիկ կ’ըլլայի, ճիշդ առաջ եղածիս պէս կ’ըլլայի, եւ նորէն պիտի սիրէր զիս: Եւ Քեզմէ այլեւս բան մը երբեք պէտք չէ խնդրէի: Չե՞ս տեսներ, Աստուա՛ծ: Ուրեմն հիմա պիտի չթողու՞ս, որ հեռաձայնէ: Հաճիս, հաճիս, հաճիս, պիտի չթողու՞ս:

Զիս կը պատժե՞ս, Աստուա՛ծ, գէշ ըլլալուս համար: Բարկացա՞ր ինձմէ որովհետեւ ատիկա ըրի: Օ՜հ, բայց, Աստուած, ինչքան գէշ մարդիկ կան – չես կրնար խիստ ըլլալ ինծի միայն: Ու շատ շատ գէշ չէր. չէր կրնար գէշ ըլլալ: Մէկու վնաս չհասցուցինք, Աստուա՛ծ: Բաներ գէշ կ’ըլլան միայն երբ որ վնաս կը հասցնեն մարդոց: Մենք ոչ մէկու մը վնասեցինք. ատիկա գիտես: Գիտես, որ գէշ չէր, չէ՞, Աստուա՛ծ: Ուրեմն հիմա պիտի չթողու՞ս, որ հեռաձայնէ:

Եթէ չհեռաձայնէ, կը գիտնամ, որ Աստուած բարկացած է ինձմէ: Մինչեւ հինգ հարիւր պիտի հաշուեմ հինգերով, եւ, այն ատեն եթէ հեռաձայնած չըլլայ, կը գիտնամ, որ Աստուած այլեւս ինծի պիտի չօգնէ, երբեք: Ատիկա նշանը պիտի ըլլայ: Հինգ, տաս, տասնըհինգ, քսան, քսանհինգ, երեսուն, երեսունհինգ, քառասուն, քառասունհինգ, յիսուն, յիսունհինգ… Գէշ էր, գիտցայ, որ գէշ էր: Հայտէ, Աստուած, դժոխք ղրկէ զիս: Քու դժոխքովդ կը կարծես, որ կը վախցնես զիս, չէ՞: Դուն կը կարծես, որ Քու դժոխքդ աւելի գէշ է իմինէս:

Պէտք չէ: Պէտք չէ ընեմ ասիկա: Սեպենք թէ քիչ մը ուշանայ ինծի հեռաձայնելով – բան մը չէ ատիկա վրան ջղացնցական ըլլալու: Թերեւս պիտի չհեռաձայնէ – թերեւս հոս կու գայ կոր առանց հեռաձայնելու: Պիտի նեղանայ եթէ լալս տեսնէ: Լալդ չեն սիրեր: Ինք չի լար: Երանի՜ լացնէի զինք: Երանի՜ լացնէի եւ գետինը ոտքը զարնեցնէի եւ մէջը սիրտը ծանր ու մեծ ու թարախոտ զգացնէի: Երանի՜ սատանայաբար ցաւցնէի զինք:

Ինք ատիկա չի փափաքիր ինծի համար: Նոյնիսկ չեմ կարծեր, որ գիտէ ինչպէս կը զգացնէ զիս: Երանի՜ գիտնայ, առանց ըսելուս: «Զիս լացուցիր» ըսելդ չեն սիրեր: «Քու երերսէդ տխրեցայ» ըսելդ չեն սիրեր: Եթէ ըսես, կը կարծեն, որ տիրապետող եւ խստապահանջ ես: Եւ յետոյ կ’ատեն քեզ: Քեզ կ’ատեն երբ որ իրական մտածումներդ արտայայտես: Պէտք է անդադար պզտիկ խաղեր խաղաս: Օ՜հ, կարծեցի որ պէտք չէ ընէինք. կարծեցի այնքան մեծ էր ասիկա, որ ուզածս կրնամ ըսել: Կ’երեւի չես կրնար, բնաւ: Կ’երեւի բան մը չկայ այդքան մեծ: Ա՜խ, մէկ հատ եթէ հեռաձայնէր, պիտի չըսէի որ այսքան տխուր եղած եմ իրեն համար: Տխուր մարդիկ կ’ատեն: Այնքան անուշ եւ երջանիկ կ’ըլլայի, պիտի չկարենար չսիրել զիս: Մէկ հատ եթէ հեռաձայնէր: Մէկ հատ եթէ հեռաձայնէր:

Թերեւս անիկա կ’ընէ կոր: Թերեւս հոս կու գայ կոր առանց ինծի ըսելու: Թերեւս հիմա ճամբան է: Իրեն բան մը պատահած կրնայ ըլլալ: Ո՛չ, երբէք բան մը չի կրնար պատահիլ իրեն: Չեմ կրնար երեւակայել իրեն բան մը պատահիլը: Երբէք չեմ երեւակայեր ինքնաշարժ մը իրեն զարնէ: Երբեք չեմ տեսներ զինք պառկած անշարժ ու երկար ու մեռած: Ի՜նչ ահռելի մաղթանք մըն է: Ի՜նչ սիրուն մաղթանք մըն է: Եթէ մեռնէր, իմս կ’ըլլար: Եթէ մեռնէր, պիտի չմտածէի հիմակուան եւ անցեալ շաբաթներու մասին: Պիտի յիշէի միայն աղուոր ատենները: Ամէն ինչ գեղեցիկ կ’ըլլար: Երանի՜ մեռած ըլլար: Երանի՜ մեռած, մեռած, մեռած ըլլար:

Ապուշ է ասիկա: Ապուշ է մահ մաղթել մարդոց համար, որովհետեւ ճիշդ համաձայնած վայրկեանին չեն հեռաձայներ: Թերեւս ժամացոյցը արագ է. չեմ գիտեր, եթէ ճիշդ է: Թերեւս շատ չէ ուշացած: Որեւէ մէկ բան կրնար ուշացնել: Թերեւս պէտք էր գրասենեակը մնալ: Թերեւս տուն գնաց, հոնկէ հեռաձայնելու, եւ մէկը եկեր է: Մարդոց առջեւ ինծի հեռաձայնել չի սիրեր: Թերեւս մտահոգ է, քիչ մը, քիչ մը մտահոգ, զիս սպասեցնելու պատճառով: Կրնայ ըլլալ, որ յոյսով է, որ ես իրեն հեռաձայնեմ: Ատիկա կրնամ: Կրնամ հեռաձայնել:

Պէտք չէ ընեմ: Պէտք չէ ընեմ, պէտք չէ ընեմ: Ա՜խ, Աստուա՛ծ, հաճիս մի՛ թողուր, որ հեռաձայնեմ: Հաճիս մի՛ թողուր, որ ես հեռաձայնեմ: Գիտեմ, Աստուա՛ծ, Քեզի պէս լաւ գիտեմ, որ եթէ մտահոգ էր ինձմով, պիտի հեռացայնէր, ուր որ ըլլար եւ ինչքան մարդիկ որ ըլլային շուրջը: Հաճիս հասկցո՛ւր զիս, Աստուա՛ծ: Չեմ խնդրեր, որ ԴՈՒՆ ինծի դիւրացնես – չես կրնար, նոյնիսկ եթէ աշխարհ մը շինել կրնաս: Միայն հասկցո՛ւր, Աստուա՛ծ: Մի՛ թողուր, որ շարունակեմ յույսով: Մի՛ թողուր, որ ինծի հանգստացնող բաներ ըսեմ: Մի՛ թողուր, որ յուսամ, սիրելի՛ Աստուած: Հաճիս մի՛ թողուր:

Պիտի չհեռաձայնեմ: Պիտի չհեռաձայնեմ իրեն մինչեւ մեռնիլս: Ինք դժոխքին մէջ պիտի փտտի հեռաձայնելէս առաջ: Պէտք չէ ուժ տաս ինծի, Աստուա՛ծ. ես ունիմ: Եթէ զիս ուզէր, զիս կրնար ունենալ: Գիտէ, ուր եմ: Գիտէ, հոս սպասելս: Շատ վստահ է իմ մասիս, շատ վստահ: Ինչու՞ բայց հազիւ վստահ ըլլան քու մասիդ, կ’ատեն քեզ: Ես պիտի ըսէի, որ շատ անուշ է վստահ ըլլալ:

Շատ դիւրին կ’ըլլար իրեն հեռաձայնել: Այդպէս կը գիտնայի: Թերեւս ապուշ բան մը չէ: Թերեւս պիտի չնեղուի: Թերեւս պիտի հաւնի: Թերեւս կը փորձէր կոր կապուիլ: Երբեմն մարդիկ կը փորձեն եւ կը փորձեն կապուիլ, եւ կ’ըսեն թէ թիւը չի պատասխաներ կոր: Չեմ ըսեր միայն ինծի օգնելու. իրաւ կը պատահի: Գիտես, Աստուա՛ծ, իրաւ կը պատահի: Ա՜խ, Աստուա՛ծ, այդ հեռաձայնէն հեռու պահէ զիս: Հեռու պահէ: Ձգէ՛, որ քիչ մը հպարտութիւն ունենամ: Կը կարծեմ, պէտք պիտի ունենամ, Աստուա՛ծ: Կը կարծեմ, անկէ զատ ուրիշ բան պիտի չունենամ:

Է՜հ, ի՞նչ կապ ունի հպարտութիւնը, եթէ չեմ դիմանար հետը չխօսիլ: Այդպիսի հպարտութիւնը յիմար, խեղճ բան մըն է: Իրական հպարտութիւնը, մեծ հպարտութիւնը, հպարտութիւն չունենալն է: Իր հեռաձայնելը ուզելուս պատճառով ատիկա չեմ ըսեր: Չէ: Ճիշդ է ատիկա, գիտեմ, որ ճիշդ է: Մեծ պիտի ըլլամ ես: Պզտիկ հպարտութիւններէ վեր պիտի ըլլամ:

Հաճիս, Աստուա՛ծ, իրեն հեռաձայնելէս զրկէ՛: Հաճիս, Աստուա՛ծ:

Չեմ հասկնար թէ ասոր հետ ի՞նչ կապ ունի հպարտութիւնը: Ասիկա շատ, շատ պզտիկ բան մըն է որ մէջը հպարտութիւնը խառնեմ, որ այսչափ շփոթիմ իր մասին: Թերեւս սխալ հասկցեր եմ: Թերեւս ըսաւ, որ ես հեռաձայնեմ իրեն, ժամը հինգին: «Ժամը հինգին հեռաձայնէ ինծի, սիրերլիս»: Կրնար ըսել, շատ կարելի է: Շատ կարելի է, որ ես ճիշդ չլսեցի : «Ժամը հինգին հեռաձայնէ ինծի, սիերլիս»: Գրեթէ վստահ եմ, որ այդպէս ըսաւ: Աստուա՛ծ իմ, մի՛ ձգեր, որ ինքնիրենս այսպէս խօսիմ: Հասկցո՛ւր, հաճիս հասկցո՛ւր:

Ուրիշ բանի մը մասին պիտի մտածեմ: Պարզապէս լուռ պիտի նստիմ: Եթէ կրնայի անշարժ նստիլ: Եթէ կրնայի անշարծ նստիլ: Թերեւս կարդամ: Է՜հ, բոլոր գիրքերը անկեղծ եւ անուշ սիրահարներու մասին կը խօսին: Այդ մասին ինչու՞ կ’ուզեն գրել: Ճիշդ չըլլալը չե՞ն գիտեր արդեօք: Չե՞ն գիտեր, որ սուտ է, զզուելի սուտ մըն է: Ինչու՞ ատոր մասին կ’ուզեն պատմել, եթէ գիտեն ինչքան կը ցաւցնէ: Աչքերը կուրնայ, աչքերը կուրնայ, աչքերը կուրնայ:

Պիտի չընեմ: Լուռ պիտի կենամ: Ասիկա բան մը չէ, որ իր մասին գրգռեմ: Նայէ՛: Սեպենք թէ մէկն էր, որ լաւ չէի ճանչնար: Սեպենք թէ ուրիշ աղջիկ մըն էր: Այդ պարագային կը հեռաձայնէի եւ կ’ըսէի, թէ ի՞նչ եղաւ քեզ, Աստուծոյ սիրոյ համար: Ատիկա կ’ընէի, ու պիտի չմտածէի անոր մասին: Ինչու՞ սովորական եւ բնական չեմ կրնար ըլլալ, զինք սիրելուս պատճառով: Կրնամ: Անկեղծօրէն, կրնամ: Պիտի հեռաձայնեմ իրեն, եւ շատ անուշ ու հաճելի պիտի ըլլամ: Պիտի տեսնես, Աստուա՛ծ: Ա՜խ, մի՛ ձգեր, որ իրեն հեռաձայնեմ: Մի՛ ձգեր, մի՛ ձգեր, մի՛ ձգեր:

Աստուա՛ծ, իրակա՞ն պիտի չձգես, որ հեռաձայնեմ: Վստա՞հ ես, Աստուա՛ծ: Չե՞ս կակուղնար: Չե՞ս կակուղնար: Չեմ խնդրեր, որ այս վայրկեանին ձգես, որ հեռաձայնէ, Աստուա՛ծ. միայն թող ընէ քիչ ետք: Մինչեւ հինգհարիւր պիտի համրեմ, հինգով: Շատ դանդաղ ու շիտակ պիտի ընեմ: Եթէ այն ժամանակին չէ հեռաձայնած, կը հեռաձայնեմ ես: Պիտի ընեմ: Օ՜հ, հաճիս, սիրելի՛ Աստուած, սիրելի՛ ազնի՛ւ Աստուած, օրհնեալ Հայր երկինքին մէջ, անկէ առաջ թող հեռաձայնէ: Հաճիս, Աստուա՛ծ:  Հաճիս:

Հինգ, տաս, տասնըհինգ, քսան, քսանհինգ, երեսուն, երեսունհինգ:

%d bloggers like this: