Programme of Armenian Studies

Home » Fundraising Walk 2017 » Journals » St Jean Pied de Port – Pamplona

St Jean Pied de Port – Pamplona

Սպանական Ճանապարհորդագրութիւն

 

Հինգշաբթի, 1 սեպտեմբեր

Դէպի Զուպիրի

.   Առաւօտ կանուխ մութին կը շարժիմ: Ընկերակիցս նախորդ օրուընէ յիսուներեք տարեկան ամուսնալուծուած աւտրալիաբնակ ամերիկուհի Միշէլն է: Քիչ անց անտառի մէջ ենք, կը քալենք արահետէ մը: Կը միանանք երրորդին՝ խրուաթ երիտասարդուհիի մը: Կէս ժամէն կը հասնինք առաջին գիւղը՝ Պուրկեթէ: Արագ նախաճաշէ ետք ճամբան կը շարունակենք: Կը քալենք բլուրներով եւ լեռներով շրջապատուած դաշտերուն մէջէն: Ծառերու սաղարթներու ետին ամօթխածօրէն պահուըտող արեւածագը, խամրած զգայութիւններ կ’արթնցնէ: Հակառակ որ անոր կռնակ տուած եմ, յաճախ ետ կը դառնամ տեսարանը ըմբոշխնելու: Զեփիւռէն թրթռացող տերեւներուն երգը եւ անոնց տատանումի պարէն մերթ ընդ մերթ շողերու կտրատուն փայլփլումներով լիացած այս ակնախտիղ տեսարանը, տեսողական խրախճանք մը ըլլալ կը թուի: Օրուայ երկրորդ կէսին, գլխուս վրայ բամբասանքի մարմաջով իրարու ականջ տուած հաստաբուն բարձր ծառերու երկար շարքը, խանձող արեւէն զիս կը պաշտպանէ: Եթէ ֆրանսական Փիռենեան լեռներու տեսադաշտի գերիշխող գոյները կանանչն ու կապոյտն էին, ապա սպանական բնութեանը կ’աւելնար իր բազմապիսի երանգներով դեղինը, արեւէն խանձուած խոզան դաշտերը, ծայրայեղ տօթէն լեղապատառ ծառատունկերը, թուփերը, ցախերը: Բոյրե՜րը, երէկ ծոթրինինը՝ այսօր վայրի շոճիներունը, որոնք յիշողութեանս դուռը մանուկի ամօթխածութեամբ թակեցին:

.   Ճամբուն վերջին մէկ ժամը, յոգնութիւնս փարատեցնող քայլարշաւորդի մը հաճելի ընկերակցութիւնը վայելեցի: Զինք նշմարեցի հինգ վեց մեթր հեռաւորութեան վրայ: Մարդոց հետ վարուելակերպը եւ իր քալած ձեւը՝ կը վկայէին զուարթախոհ, կենսասէր եւ ազատ հոգիի մը տէր անձնաւորութիւն ըլլալը: Հովիւի մը պէս ձեռքերը հանգչեցուցած էր ուսերուն վրայ երկարող հովուական մահակին, լարուած խաղալիքի մը պէս մէկ աջ մէկ ձախ կը դառնար, ներդաշնակելով՝ Ճամբու մէկ ծայրէն միւսը զիկզակող գորտանման ոստումներուն: Կը ծանօթանանք: Փարմայէն Աննա անունով աւտրալիաբնակ իտալուհի մըն է, որ եօթը տարիէ ի վեր Փըրթ կ’ապրի: Որպէս իտալերէնի ուսուցչուհի, հոն գացած է, յետոյ գործը փոխած՝ հիմա Աւստրալիոյ տափաստանները զբօսաշրջիկներու խումբեր կը պտտցնէ: Ազատ մտածողութեամբ մարդամօտ աղջիկ մըն էր:

.   Զուպիրի տասնըերկուքը քառորդ մնացած հասայ: Ալպերկէն փակ է: Ապակեայ դուռէն ներս կը նայիմ, մարդ չկայ: Գոհունակութիւն կը զգամ երբ պայուսակս ներսը կը տեսնեմ: Առաքումի ծառայութիւնը լաւ կ’աշխատի կոր: Գիւղի հրապարակը երկու քայլ անդին է: Աղբիւրը կը լուացուիմ ու եկեղեցւոյ ճիշդ դիմացը՝ դէպի խանութներ բարձրացող սանդուխներուն վրայ կը նստիմ: Աննան ալ կը միանայ ձեռքը գարեջուրի թիթեղ մը: Կը հրամցնէ, խմելու տրամադրութեան մէջ չեմ, կը մերժեմ: Ինք ճամբան պիտի շարունակէ: Կը հիանամ իր տոկունութեան: Հրաժեշտ կու տանք: Տասնըհինգ վայրկեան կը սպասեմ մինչեւ որ ալպերկէն բացուի: Առաջին հիւրն եմ, կը տեղաւորուիմ: Բաղդատած նախորդ օրուայ սիքտիրիճի տեղին, ասիկա պալատ է:

.   Մաաքրուելէ եւ կարճ հանգիստէ մը ետք՝ ուզեցի փողոց իջնել ու գիւղին ծանօթանալ: Օթեւանատիրուհիին հարցուցի, թէ ինչ տեսարժան վայրեր կան: Խեղճը ժպտաց, ըսելով որ ասիկա պզտիկ գիւղ մըն է, շատ բան չկայ տեսնելու, խորհուրդ տուաւ ախորժակս յաջորդ օրը Փամփլոնային պահեմ: Իրապէս ալ պզտիկ գիւղ մըն է, մօտաւորապէս չորս հարիւր երեսուն բնակիչով: Գիւղին գետափնեայ մասը ամէնէն գեղեցիկն է: Օրագրութիւնս գրելու համար հրապարակի միակ ճաշարանը կ’երթամ: Կը նկատեմ, որ քովի սեղանը նախորդ օրուայ չորս հոգիներէ բաղկացած քայլարշաւորդներու մեր խունբին անդամներէն զուիցերիացի տարեց մարդը նստած է: Չտեսնելու կու տամ: Չեմ ուզեր խօսքի բռնուիլ, մարդը շատախօս է: Ինք ալ ինծի չտեսնելու կը զարնէ: Կը ճաշեմ եւ ապա կը սկսիմ գրել: Ժամ մը ետք, առաջին օրուայ ուղեկցորդներէն երկրորդը՝ պարսելոնացի Ճոանան կ’երեւի: Գոհունակութեամբ կը դիմաւորեմ զինք: Դառնալով զուիցերիացիին անոր ալ կը բարեւէ: Երկուքիս հակազդեցութիւնէն կը կռահէ, որ զիրար չենք տեսած: «Զիրար չտեսա՞ք».- կը հարցնէ: Խայտառակութեան բաժակը ցմրուր խմելով, անճարակօրէն կը փորձեմ այս ստեղծուած տհաճ վիճակը կոծկել. «վա՜յ, ինչպէս չտեսա՜յ, գիտնայի՜… գարեջուր մը…».- եւայլն, եւայլն դատարկախօսութիւններով:

.   Ճոանան մեկնակէտի՝ Սէն Ժան Փիէի տը Փորթի մէջ սենեկակիցս եղած էր: Երէկ՝ քայլարշաւի առաջին օրը Փիռենեան լեռներուն վրայ ծանր կերպով անակնկալօրէն հիւանդացաւ: Ճամբու կէսէն աւելին քալելէ ետք, անցեալին յաճախ կրկնուող ձախ թեւին ցաւը սկսաւ: Քովս Նիւրոֆէն կար, երկու հատ տուի: Սպանիոյ սահմանին մօտերը ցաւը զօրացաւ: Իւրաքանչիւր քիլոմեթրի հետ սաստկացող ցաւին չափ մտահոգութիւնն ալ կ’ուռճանար: Վախը կը սողոսկէր: Ինչպէ՞ս չվախնար, Փիռենեան լեռներու այս կատարին ինչպէ՞ս օգնութեան ձեռք ապահովէր: Կը դառնայ ու ինծի կ’ըսէ.- «եթէ ինծի բան մը ըլլայ, առանձին պիտի չձգես, չէ՞»: Կը խոստանամ: Շատ բախտաւոր է: Փիռենեան լեռներու Սպանիոյ սահմանագլխուն, Ռոլանտի աղբիւրին քովը, այս ճանապարհի ամբողջ երկայնքին օգնութեան միակ կէտը հոս կը գտնուի. ես պիտի կոչէի փրկութեան պատը, որուն վրայի օգնութեան կոճակը կը սեղմես ու կը կապուիս փրկարար ծառայութեան հետ: Երբ հոս հասանք, ուզեցինք կարճ դադար մը առնել: Այստեղ է որ Ճոանային վիճակը վատթարացաւ: Օգնութեան կոճակի գոյութեան մասին զինք կը տեղեկացնեմ եւ խորհուրդ կու տամ, որ անմիջապէս երթայ եւ բացատրէ իր առողջական վիճակը: Կ’անսայ յորդորիս: Այդ կ’ըլլայ իր վերջին գիտակցական հաղորդակցութիւնը: Արագօրէն ուշքը կը կորսնցնէ՝ տեսողութիւնն ալ հետը: Զինք ճամբեզրին կռնակի վրայ կը պառկեցնենք, վրան ալ բաճկոնակով կը ծածկենք: Գլխուն տակ ուսապայուսակս կը դնեմ: Խոստացած  են բուժակառք մը  ղրկել: Քայլարշաւորդներէն զոյգ մը կանգ կ’առնեն: Քամինոյական ոգին, վարուլակերպի եւ պահուածքի յատուկ վարքագիծ մը կը պարտադրէ բոլորին՝ դժուարութեան պարագային օգնութեան ձեռք երկարել քայլարշաւորդներուն: Ամերիկացիներ են, մարդը հիւանդապահ է. իր մասնագիտական օգնութիւնը յաւելեալ վստահութիւն կը ներշնչէ: Կէս ժամ ետք բուժակառքը կը հասնի: Հսկայ գազան մըն է, անիւները՝ գրեթէ հասակիս կէսին չափ: Ճոանան քիչ մը ուշքը գտած է: Սպանական լեռնային փրկարարներու ջոկատի անդամները զինք բուժակառքին մէջ կը տեղաւորեն: Մեկնելէն առաջ իմակի հասցէս կու տամ, որպէսզի հակառակ պարագային բանի մը պէտք ունենայ, հետս կապուի: Կտոր մը թուղթը պատուհանի նեղ բացուածքէն ներս կ’երկարեմ:

Pamplona is associated with the name of Ernest Hemingway, the famous American writer, who lived in the city. Here are some pictures of the places he would visit most regularly. They include bars, tavernas and hotels.

.   Երեկոյեան Ռոնսեսվալէսի մէջ, երբ Միշէլին հետ կը գարեջրէինք ու զրոյցի առարկայ դարձած զանազան հարցերու կողքին օրուայ դէպքերը կը վերյիշէինք, տեսակ մը նախազգացումով իրեն ըսած էի, թէ Ճոանան վաղը մեզի պիտի միանայ: Ահաւասիկ հիմա դիմացս ողջ առողջ կանգնած է: Զինք Պուրկեթէի հիւանդանոցը տարեր են՝ գիշեր մը հոն պահեր ու բժշկական քննութիւններու ենթարկեր: Շնորհակալութիւն կը յայտնէ:
.   Զուարճալի դէպք մը. նախորդ օրուայ մեր օթեւան՝ Ռոնսեսվալէսի վանքին մէջ, առտու կանուխ կիսամութին մէկը սխալմամբ իտալացի Անտրէային քայլարշաւի աժան կօշիկները առեր՝ իր սուղ կօշիկները ձգեր է: Բաւական խնդացինք: Ի միջի այլոց, Անտրէային առաջին օրը հանդիպած էի:

 

Գ․Մ․

%d bloggers like this: