Programme of Armenian Studies

Home » Fundraising Walk 2017 » Journals » Pamplona – Logroño

Pamplona – Logroño

Սպանական Ճանապարհորդագրութիւն

 

Կիրակի, 4 սեպտեմբեր

Դէպի Էսթէյա

.   Առտու ժամը եօթուկէսը հինգ անց առանձին ճամբայ ելայ: Այդ ժամերուն քալելը հաճելի է: Ճամբան կ’անցնէր դաշտերուն եւ գիւղերուն մէջէն, որոնցմէ ամէնէն գեղեցիկը Սիրաուքին է, թառած՝ բլուրի մը վրայ, շրջապատուած դաշտերով եւ այգիներով: Կարծես այս գիւղաքաղաքին մէջ ժամանակը կանգ առած ըլլար: Միջնադարեան  տուները եւ նեղ փողոցները իւրայատուկ նկարագիր մը տուած են անոր:

.   Երեք ժամ առանց կենալու կը քալեմ ու կը հասնիմ Լորքա գիւղը: Անօթի եմ, երկու գաւաթ թարմ նարինջի ջուրէն ետք՝ թորթիյան եւ փայեյան հանգիստ կ’իջնեն: Ժամ մը կը հանգստանամ: Մինչ այդ չինացի բարեկամներս կը հասնին: Ճամբայ կ’ելլեմ Եու Չինին հետ, աւելի ուշ՝ Լենսը եւ Միշէլը կը միանան: Եուն ամէնէն դանդաղն է, Լենսը՝ արագը: Միշէլը երկուքին միջեւ է: Զարմանալիօրէն զինուրական ճշգրտութեամբ այս հեռաւորութիւնը կը պահուէր: Միշէլը՝ հարպինցի այս բարձրահասակ գեղեցկուհին, որուն սովորականէն մեծ ուսապարկին մէջ աշխարհ մը տեղաւորուած էր, այս ծանրութիւնը ուսերուն` յաճախ հապճեպով Լենսին կը միանար: Եուին եւ Լենսին միջեւ մօտաւորապէս քսան վայրկեանէն կէս ժամուայ հեռաւորութիւն մը կ’ըլլար: Քայլարշաւի մէջ տարածութեան այս հեռաւորութիւնը, աստղագիտական համեմատութեամբ բազմաթիւ լոյսի տարիներու համազօր է: Կարծես երկու բեւեռային մոլորակներ ըլլային: Իմ քայլերս միջին մոլորակին համընթաց է, հետեւաբար ճամբու վերջին երկու ժամը կ’ուղեկցիմ Միշէլին: Զրոյցի ընթացքին ի յայտ եկաւ, որ երկուքս ալ մտածումի նոյն ալիքներուն վրայ եղած ենք: Չորս օր քալելէ ետք, ինչպէս ինք, ե՛ս ալ հարց տուած էի՝ «ինչո՞ւ շարունակել», մանաւանդ որ առաջին օրերու խանդավառութիւնը խամրած էր, երբ քայլարշաւի հաճոյքը սկսած էր դառնալ տանջանքի: Ձախ ոտքիս տապանին այտուցները, քայլարշաւի վերջին մէկուկէս երկու ժամերը տաժանքի կը վերածէին կոր: Այսուհանդերձ, եթէ արդարօրէն նժարի վրայ դնես, հաճոյքի բաժինը շատ աւելի մեծ է: Համընդգրկուն իմացականութիւն ունեցող մշակութախոյզներուն համար այս ճանապարհորդութիւնը դարպաս մըն է դէպի այն անծայրածիր աշխարհը, որ համամարդկային մշակոյթ կը կոչուի: Իւրաքանչիւր քայլափոխի վրայ է: Կարծես աշխարհն է որ քեզի կ’ուղեկցի: Մարդեր, մշակոյթներ, ազգութիւններ, սովորութիւններ ու մտածելակերպեր կը ներխուժեն ամէն կողմէ: Այս մերձաւորութիւնը կրնայ անսահմնօրէն հարստացնող փորձառութիւն մը ըլլալ: Չորս դին պատմութեան շնչառութիւնը կը լսես: Այսպիսի փորձառութիւն ունեցած էի քայլարշաւի առաջին օրը՝ Փիռենեան լեռներէն դէպի Ռոնսեսվալէս թեք վայրէջքին: Գեղատեսիլ անտառներուն մէջ պահ մը երեւակայած էի միջնադարեան տեսարան մը՝ փոշեթաթախ մարդոց խումբերու, կենդանիներու, անասնաքարշ կառքերու, վեր բարձրացող աղօթքներու եւ գեղջուկ երգերու: Դարերով կուտակուած մարդկութեան տիեզերական բազմաշերտ փորձառութեան ոտնահետքերով քայլերս ուղղորդած եմ: Մարդկութիւնը այս ճանապարհէն քալած է տարբեր պատճառներով եւ նպատակներով: Յոյսերու իրականացումի եւ գահավէժ անկումի այս հաւատքի ճանապարհը կը մարմնաւորէ մարդկութեան գուպարները եւ անկոտրում կամքը: Եթէ միջնադարու մարդը կրցած է ամբողջացնել բոկոտն՝ արիւնով լուալով զայն, ինչո՞ւ յամի տեառն 2016-ին, արդիական կեանքի ընձեռած բոլոր միջոցներով չեմ կրնար նպատակակէտիս հասնիլ: Ըլլալով մէկ մասնիկը այդ համամարդկային գուպարին, պարտութիւնը ընտրանք չէ:
.   Էսթէյա կը հասնինք երկուքին, չինացիները տեղ չունենալով` օթեւանս կու գան: Վերջաւորութեան չորս հոգինոց սենեակը կը բաժնեկցինք: Գիշերը օթեւանին պարտէզի որթատունկերուն տակ նստած կը զրուցենք եւ գարեջուր կը խմենք: Մեզի կը միանայ նաեւ հարաւային քորէացի կաթողիկէ վարդապետ՝ Փիթըրը, որ Փուէնթէ լա Ռենայի մէջ սենեկակիցս եղած էր:

 

 

Երեքշաբթի, 6 սեպտեմբեր

Դէպի Լողրոնիօ

.   Հանգիստ քուն մը կը քաշեմ: Կ’արթննամ ժամը հինգին, նախաճաշ եւ պատրաստութիւն, ժամը վեցին ճամբայ կ’ելլեմ: Անտանելի տաք պիտի ընէ, արեւը զէնիթին չհասած պէտք է ճամբուն կէսէն աւելի քալած ըլլամ: Գիւղի գիշերային լոյսերով լուսաւորուած փողոցները անցեալի հովին կու տամ, կը քալեմ խաւարի մէջ, աստեղայորդ երկինքի տակ: Մերթ ընդ մերթ գլուխս երկինք կը բարձրացնեմ քիթս արծաթ ովկիանոսին մէջ թաթխելով: Տասնեակ տարիներէ ի վեր այսպիսի հաճոյքէ զրկուած էի: Հետզհետէ իր չարաճճի կամայականութիւններուն թափ տուող զեփիւռը զգայութիւնս կը գգուէ: Աղջամուղջին ուրուագծած պղտոր համայնապատկերը եւ արահետի աջ կողմը եզերող ցորենի ցօղաթուրմ խոզան արտերու տամուկ բոյրը միախառնուելով հեռուն քնաթաթախ բլուրներու ծանր շնչառութեանը՝ մթնոլորտը առասպելայնութեամբ մը կը պարուրեն: Այս երազային աշխարհի անէացումը չ’ուշանար: Բնութեան մերկութիւնը շղարշող լուսածագին յաջորդող քմծիծաղոտ արեւածագը, անոր մերկապարանոց մարմինին ամենահետին խորշերն անգամ ակնբախ կը դարձնէ:
.   Լաւ տրամադրութեամբ սկսած քայլարշաւս, արեւու աճող յանդգնութեան հետ կը խաւարի:

%d bloggers like this: