Programme of Armenian Studies

Home » Հնգամեակի Սրտի Խօսք

Հնգամեակի Սրտի Խօսք

Թերեւս կանխահաս թուի նորածին հաստատութեան մը հնգամեակի նշումը: Ընդունուած կարգ է, տասնամեակը գործունէութիւն մը բոլորող առաջին փուլը կ’ըլլայ: Հաստատուած կարգ մը խախտելու անհամեստութիւնը զիս նուազագոյն չափով չ’անհանգստացներ: Նկատի ունենալով այն դժուար պայմանները, որոնց մէջ ծնունդ առաւ Հայագիտական Ուսմանց Ծրագիրը եւ այն իրողութիւնը որ ան հինգ տարի շարունակաբար արմատաւորուեցաւ եւ ուռճացաւ քանի մը նուիրեալներու հսկայական ճիգերուն շնորհիւ, ինքնին արտօրինակ  երեւոյթ է՝ արժանի նշումի:

Հայագիտական Ումանց Ծրագիրը արդիւնքն է շատ լուրջ տագնապներու, որ զիս յաճախ չարչրկած են երկու տասնամեակներէ ի վեր: Նախ՝ արեւմտահայերէնի  նահանջը եւ բնախօսներու հետզտետէ նօսրացող թիւը լուրջ մտահոգութիւններու դուռ բացին: Երկրորդ՝ հայաշխարհի քաղաքական, ընկերային եւ մշակութային կառոյցներուն համամարդկային արժէքներու նկատմամբ լպրծուն հասկացողութեան հետեւանքով չափանիշներու գահավէժ անկումը, հայ կեանքը անդամալուծող ու համաճարակային համեմատութիւններու հասնող անոնց ապիկար աշխատելաձեւը  գործունէութեան նոր հարթակ մը ստեղծելու հրամայականին տակ դրին զիս: Ձեռնածալ դժգոհողներու հսկայական բանակին որպէս հետեւակ զինուորագրուիլը, ընդունելի ընտրանք մը պիտի չըլլար: Աւելի՛ն, մշակութային ոճիրի մեղսակցութեան խարանը պիտի դրոշմէր խիղճիս վրայ:

Կար նաեւ ամբողջութեան մը անքակտելի մաս ըլլալու ինքնընկալումի հարցը: Որպէս սփիւռքցի, գիտակից՝ մեծամասնութիւններու մէջ փոքրամասնութիւններուն խայտաբղէտ բաղադրամաս մը ըլլալու իրողութեան, եւ որպէս սփիւռքահայ, փոքրամասնութիւններու ընդհանուր խճանկարին մէջ առինքնող հայ երանգը տեսանելի դարձնելու պատասխանատուութեան գիտակցութենէն մղուած՝ երթը սկսանք, առաջնահերթութիւն տալով արեւմտահայերէնի եւ ապա հայագիտութեան  տարածումին:

Այս նախաձեռնութիւնը նաեւ խորապէս անձնական է՝ մասնագիտական  կեանքիս վերիվայրումներու արդիւնք: Ուսումնական բարձրագոյն ամպիոնի մը մէջ պաշտօնավարած տարիներուս, փոքրամասնական լեզուներու, ի մասնաւորի արեւմտահայերէնի, հայ գրականութեան եւ մշակոյթի նկատմամբ ցուցաբերուած անտարբերութենէն եւ անտեսումէն բխած դառն փորձառութիւնը որ բաժին ինկաւ ինծի, օտար կրթական բարձրագոյն հաստատութիւններու  պիտանիութեան նկատմամբ ունեցած  թերահաւատութիւնս  հիմնաւորեց եւ այս բնագաւառին մէջ ընկալումներս վերաձեւաւորեց: Սփիւռքի կրթական եւ ակադեմական կարիքներուն ամբողջական ընկալումը եւ զանոնք հոգալը բնականաբար միայն հայուն մտասեւեռումն է, եւ ո՛չ՝ օտարինը: Այս շրջածիրին մէջ այդ կարիքները հոգացող կառոյցի մը ստեղծումը անյետաձգելի անհրաժեշտութիւն դարձաւ: Հայագիտական Ուսմանց Ծրագիրը այն ԱՆԿԱԽ կառոյցն է, որ կոչուած է իր կարողութեան սահմաններուն մէջ զանոնք հոգալու, հեռու որեւէ շահադիտական կամ կողմնակի նկատառումէ: Նկատի առնելով մեր նիւթական եւ մարդուժի սահմանափակ կարողութիւնները, հնգամեակի մը ընթացքին իրականացուցինք այն, ինչ ուրիշ կազմակերպութիւններ տասնամեակներու վրայ երկարող իրենց գործունէութեան ընթացքին նոյնիսկ չեն կրցած երեւակայել: Ո՛չ, համեստութիւն չեմ ուզեր խաղալ, ինչ որ հարկ է ըսել՝ պէտք է ըսուի: Այս հաստատութեան հիմքին անկշռելի զրկանքներ, անչափելի անձնական ու նիւթական զոհողութիւններ եւ տագնապահար անքուն գիշերներ կան: Զերծ չենք թերութիւններէ, որոնց ամբողջական գիտակցութիւնը ունինք: Անոնց ուղղումը մեր յառաջընթացի գրաւականը կը նկատենք:

Հայագիտական Ուսմանց Ծրագիրը հաստատ քայլերով դէպի ապագայ կը յառաջանայ, մեր շուրջ տիրող անորոշութիւնը եւ արժէքներու լպրծուն հասկացողութիւնը պիտի չսայթաքեցնէ մեր երթը, որովհետեւ կենսունակ ու յաջողութիւններու ծարաւ հաստատութեան մը վերածուելու եռաբանեան՝ ի՞նչ կ’ընենք, ինչո՞ւ կ’ընենք եւ ինչպէ՞ս պիտի ընենքը մեր յառաջընթացի սեւեռակէտը դարձուցած ենք: Մեր քայլերը առաջնորդող տեսլականը շօշափելի ծրագիրներու վերածելու մշակուածութիւնը եւ զանոնք իրականացնելու վճռակամութիւնը ունինք:

Անշուշտ գործ մը գլուխ հանելու համար միայն այս բարեմասնութիւնները բաւարար պիտի չըլլային առանց մեզի հայթայթուած նիւթական նեցուկին, որուն համար անհունօրէն երախտապարտ ենք <<Գալուստ Կիւպէնկեան Հիմնարկութեան>>: Յաջորդական տարիներու վրայ երկարող անոր կատարած նուիրատուութիւնները մեր հաստատութեան յարաճուն վարկին տրուած վստահութեան քուէ կը նկատենք: Մեզի նեցուկ կանգնելու պատասխանատուութիւնը միայն անոր ուսերուն բարդուած պէտք չէ ըլլայ: Հայագիտական Ուսմանց Ծրագիրը առանց խտրականութեան բոլորին ծառայող հաստատութիւն մըն է, բոլորին պատկանող՝ հետեւաբար բոլորին ուշադրութեան եւ գուրգուրանքին արժանի:

Հնգամեակը մեզի համար վերակենսականացումի փուլ մըն է՝ մեր սեւեռաբիբ նայուածքը դէպի նոր հորիզոններ ուղղելու առիթ:

Տոքթ․ Գրիգոր Մոսկոֆեան

 

%d bloggers like this: